Панел дискусија: Предизвици и современи трендови во планинското спасување во Европа

Минатата недела, во Охрид се одржа панел дискусија, на која за прв пат, пред високи претставници на државните институции, се дискутираше на тема планинско спасување, меѓународни стандарди на ова поле, како и неопходност од институционално и системско решавање на ова прашање во државата и прекуграничниот регион, како предуслов за развој на авантуристичкиот туризам и безбедноста на граѓаните.

На панелот, покрај Министерката за одбрана на РСМ, г-ѓа Славјанка Петровска, директорот на Центарот за управување со кризи г-дин Стојанче Ангелов и градоначалниците на Охрид, г-дин Кирил Пецаков и на општина Грамш, Р. Албанија, г-дин Клодиан Таче, присуствуваа и високи претставници на Министерствата за внатрешни работи и одбрана, воздухопловните единици, специјалните полициски и воени единици, Агенцијата за цивилно воздухопловство, Дирекцијата за заштита и спасување, противпожарни единици, како и голем број доброволни здруженија.

Присутните имаа ретка прилика детално да се запознаат со системот за планинско спасување во Република Хрватска, директно од првиот човек на ХГСС, г-динот Јосип Граниќ, кој на одличен начин ја презентираше „тајната на успехот“ на Хрватската Горска Служба за Спасување, која во моментот е една од најдобрите во Европа. Тој на присутните, преку примери и конкретни бројки, ги презентираше значењето и улогата на ХГСС, како основна оперативна сила во системот за цивилна заштита во Хрватска, која со своите 1200 високо обучени и опремени волонтери, распоредени во 25 станици низ државата, 24 часа, 7 дена во неделата, се грижи за безбедноста на граѓаните и бројните туристи.

Исто така, г-динот Граниќ ја потенцираше важноста од постоењето на посебниот закон за ХГСС, со кој во целост се уредени улогата, правата и должностите на припадниците, но и финансирањето и соработката со останатите државни институции. Посебно го нагласи концептот на волонтерската организација на службата, кој се применува во 95% од земјите во Европа, а се карактеризира со голема ефикасност, економичност и мобилност, особено во случаи кои налагаат вклучување на голема бројка на луѓе и траат подолго време, за што како пример го наведе последниот случај со авионската несреќа во Хрватска, каде повеќе од 250 припадници на ХГСС, два дена беа вклучени на терен и ја менаџираа потрагата по спортскиот воздухоплов, во услови на комплексен планински терен и слаба видливост. Меѓу другото, г-динот Граниќ ја потенцираше важноста за строго придржување до меѓународните стандарди и препораките на ICAR (International Commission for Alpine Rescue), без кои кажа дека е невозможно организирање на современа служба.

Од страна на г-динот Костантин Циривири, реномиран домашен експерт во областа на алпинизмот, планинскиот туризам и спасувањето на планина, беа презентирани основните елементи од студијата за организација на Планинската Спасителна Служба при Црвен крст Охрид, изработена во 2019 година, како и значајните резултати постигнати во изминатите 3 години од делувањето на ПСС во прекуграничниот регион. ПСС како единствена ваква служба во моментов, која за граѓаните и посетителите на регионот, обезбедува 24 часовна услуга, 7 дена во неделата, согласно европските стандарди и препораки на ИКАР, претставува одличен пример за ефикасно организирање и уредување, кој лесно може да се примени и во останатите региони. Но, проблемот со финансиската одржливост и понатаму останува нерешен, иако во студијата направени се детални прогнози и предлози за креирање на економичен годишен буџет, кој предвидува вклученост на општините од регионот со минимални буџетски средства во висина од 0,26% до 0,6% од нивните годишни буџети (зависно од општината), кои за жал, до сега не изразија подготвеност за нивно обезбедување.

Примерот на ПСС, укажува на тоа дека непостоењето на соодветно законско решение, е сериозна пречка за креирање на ефикасен државен систем за спасување на планина, по примерот на Хрватска, што ги обесхрабрува волонтерите, и наместо постојан раст, резултира со губење на ентузијазмот и желбата да се даде максимум за заедницата. Г-динот Циривири, потенцираше дека проценките од студијата, како и три годишните анализи на резултатите од делувањето на ПСС Охрид, претставуваат одлична база, врз основа на која се прават организациските шеми и моделот за делување на Националниот Сојуз за Планинско Спасување, кој во блиска иднина, преку соодветно законско решение и во соработка со останатите државни институции, ќе може ефикасно да организира државна оперативна структура, подготвена за делување во сите региони на државата, но и прекугранично, во соседна Албанија, доколку има потреба.

Министерката за одбрана, г-ѓа Славјанка Петровска, ги информираше учесниците на панелот за процесот на реформи во цивилната заштита, кој е веќе започнат и до септември треба да биде презентиран новиот концепт и изрази подготвеност за отворање на прашањето за законско уредување на планинското спасување, по примерот на Хрватска, кој секако ќе биде и составен дел од новиот систем за цивилна заштита во државата.

Панел дискусијата беше  организирана во рамки на проектот „Нови можности за безбеден зимски авантуристички туризам“, кој е финансиран од ЕУ, ИПА програмата за прекугранична соработка со Албанија и Министерството за локална самоуправа на РСМ, а домаќини на истиот беа Планинската Спасителна Служба при Црвен крст Охрид, Националниот Сојуз за Планинско Спасување и Алпинистички клуб Патагонија Охрид.

 

Втора интервенција во населбата Канео

Утрово, во 9:25ч. колега од ПСС кој живее во населбата Канео, побара асистенција од своите колеги, за имобилизација и транспорт на сосетка, која извршувајќи ги секојдневните работи во својот дом, паднала и се здобила со тешка скршеница на подколеницата. Тимот на ПСС, за 13 мин. пристигна на местото на настанот, изврши комплетна имобилизација на повредениот екстремитет со помош на современо вакуум помагало, како и дополнителна имобилизација на целото тело на повредената, со цел безбеден транспорт по стрмните и тесни улички во населбата. По имобилизацијата, со  мултифункциско носило, наменето за делување во комплексен планински терен, повредената беше транспортирана до црквата Св. Софија, од каде со возило на ПСС, беше пренесена во Специјалната болница за ортопедија и трауматологија Св. Еразмо, на понатамошен лекарски третман.

Ова е втор ваков случај годинава, во кој Планинската Спасителна Служба при Црвен крст Охрид, асистира на граѓаните и на здравствените служби, за безбедна евакуација на повредени жители од населбата Канео, каде што конвенционалните методи на останатите служби едноставно се неприменливи.

Овие случаи, за среќа со повреди кои не се живото загрозувачки, уште еднаш го активираат алармот за неопходност од набавка на специјализирани пловни објекти, кои значително ќе ја зголемат ефикасноста на спасителните тимови, во тешко достапните крајезерски населби и туристички локалитети.

На госпоѓата и посакуваме брзо опоравување, а на жителите од населбата Канео, како и на сите граѓани од регионот им порачуваме навремено да не контактираат на нашата СОС линија 13-112, секогаш кога имаат потреба од наша помош.

Видео интервју на Ohridnews со Претседателот на комисијата за терестријално спасување при ICAR, Г-дин Гебхард Барбиш од Австрија

На 4-ти мај, Претседателот на комисијата за терестријално спасување при ICAR (International Commission for Alpine Rescue), Г-динот Гебхард Барбиш од Австрија го посети центарот на ПСС. Посетата се реализира по покана на Националниот Сојуз за Планинско Спасување, Здружението АСКЛЕПИЈ и Планинската Спасителна Служба при Црвен крст Охрид, а целта на истата беше запознавање на Г-динот Барбиш, со степенот на имплементација на препораките од ИКАР во нашето делување, подготвеноста на НСПС за трансформација на членството во ИКАР со повисок степен како национална организација која делува на територијата од целата држава, како и за проблемите и предизвиците со кои се соочуваме, особено во делот на институционалната поддршка од државните и локалните власти.

Оваа посета беше од големо значење за нас, бидејќи имавме прилика од Г-динот Барбиш, кој има децениско искуство во планинското спасување во Австрија и во светот како активен дел од структурите на ИКАР, да слушнеме многу корисни совети за подобрување на нашата позиција во општеството, како и во делот за обезбедување на одржливост.

За мисијата и препораките на ИКАР, за организациските модели на службите во светот, за предностите на волонтерските концепти, кои се применуваат во 90% од земјите, како и за важноста од институционална идентификација и поддршка на локално и национално ниво, Г-динот Гебхард Барбиш, даде кратко, но многу концизно интервју за реномираниот портал Ohridnews.

За ова му  благодариме на порталот Ohridnews, бидејќи редовно ја следи нашата работа и со тоа дава значајна медиумска поддршка во напорите кои ги правиме.

Барбиш: Планинското спасување е тимска работа, македонските волонтери треба да го одберат најдобриот модел на организирање

Организирана промотивна снежна авантура на Галичица

Иако сме веќе длабоко навлезени во пролетта, одличните снежни услови на Галичица ни овозможија прекрасно снежно другарување со младите волонтери од Црвен крст Охрид и Атлетскиот клуб Охрид трчаТ, како и со  нивните родители. Изминатиот викенд, во регионот околу планинската куќа Спиридон на Галичица, членовите на алпинистичкиот клуб ПАТАГОНИЈА од Охрид и Планинската Спасителна Служба имаа можност на повеќе од 30 присутни, промотивно да им организираат незаборавни снежни авантури, кои покрај забавен, имаат и едукативен карактер.

Имено, станува збор за промоција на „Мобилен зимски авантуристички парк“, нова содржина која  Алпинистичкиот клуб ПАТАГОНИЈА Охрид во иднина ќе ја нуди на посетителите во околината на планинската куќа Спиридон на Галичица, кај ново изградениот планинарски дом во Брежани, општина Дебарца, но и на други локации во регионот, погодни за таа намена.

За потребите на оваа нова туристичка содржина, во рамки на проектот „Нови можности за безбеден зимски авантуристички туризам“ набавени се 30 комплети опрема, кои содржат дрезги за движење во длабок снег, камашни, лопати за снег, лавински сонди, како и сетови за изучување и истражување на снежната покривка. Во комбинација со вештините на алпинистите од клубот, оваа опрема на посетителите ќе им овозможи незаборавни авантури, кои можат да бидат еднодневни со претежно забавен карактер до повеќедневни едукативни.

Промотивната активност, како и целокупната опрема за потребите на алпинистичкиот клуб ПАТАГОНИЈА, е финансирана од ЕУ, ИПА програмата за прекугранична соработка со Албанија и Министерството за локална самоуправа и има за цел збогатување на туристичката понуда во регионот, проширување на туристичката сезона, обезбедување одржливост на клупските активности, како и пример за креирање на нови содржини кои овозможуваат одржливо искористување на природата во заштитените подрачја и националните паркови.

Практична обука за спасување на нетехнички планински терен во Грамш, Р. Албанија

Во рамки на Проектот „Нови можности за безбеден зимски авантуристички туризам“, финансиран од ЕУ, ИПА Програмата за прекугранична соработка со Албанија, припадниците на ПСС при Црвен крст Охрид, во соработка со партнерите од Општина Грамш, организираа обука за спасување на нетехнички планински терен за потребите на противпожарната служба од Грамш.

Теренската обука која се одржа во непосредна близина на водопадот Сотира, под падините на планината Томорит, претставува продолжние на процесот на обука, кој започна уште минатата година во тренинг центарот на ПСС во Охрид. Целта на обуката е оспособување на пожарникарите од Грамш, за правилно користење на специјализираната опрема за спасување, како и за безбедно изведување на спасителни операции на нетехнички планински терен.

Со завршување на процесот на обука, новата специјализирана опрема и теренските возила, кои во рамки на проектот беа набавени за противпожарната служба од Грамш, значително се подобруваат капацитетите на оваа служба. Вака опремени и обучени, пожарникарите од Грамш, во иднина ќе може поуспешно да се справуваат со шумските пожари, кои се честа појава во оваа рурална општина, ќе можат да си укажат самопомош во случај на незгоди при нивните активности, но ќе можат ефикасно и безбедно да интервенираат во случај на повредени туристи, кои во сѐ поголем број ги посетуваат планините во овој навистина живописен регион.

На овој начин, но и со останатите проектни активности, општината Грамш, како партнер во проектот, воспоставува сериозна подлога за развој на авантуристичкиот туризам, за што навистина има голем природен потенцијал. Ние уживавме во прекрасната природа и дружбата со пожарникарите, имавме можност да размениме многу корисни искуства од нашите секојдневија, но и да се увериме во кулинарските способности на локалните жители од планинските села, кои веќе се подготвени за пречек на туристите во претстојната сезона.

Остварена работна посета во село Брежани, општина Дебрца

Во текот на вчерашниот ден заедно со г-дин Елвис Али, програмски менаџер за ИПА 2 програмата за прекугранична соработка со Албанија, г-дин Марин Белули, претставник на JTS Antenna од Албанија, како и со претставници од Министерството за Европа и Надворешни Работи од Албанија го посетивме планинарскиот дом во село Брежани. На средбата присуствуваше и градоначалникот на општина Дебрца, г-дин Зоран Ногачески, со кого заедно ги презентиравме резултатите од активностите за реконструкција и преадаптација на старата училишна зграда во планинарски дом, а се дискутираше и за идната одржливост на објектот, како и за планираната реконструкција на патот од селото Брежани до Илинска црква, предвидена со реализацијата на проектот „Нови можности за безбеден зимски авантуристички туризам“, финансиран од ЕУ преку ИПА 2 програмата за прекугранична соработка со Албанија и Министерството за локална самоуправа.

Успех на спасувачите од Поградец

Минатиот викенд, во Албанија се одржа првото државно првенство за спасување на вода, на кое тимот од Поградец, освои прво место во поединечна конкуренција и трето место екипно.

Горди сме, затоа што учествувавме во формирањето на првата генерација спасувачи во Поградец, кои беа обучени и комплетно опремени во рамки на првиот проект кој го реализиравме со финансиска поддршка од ЕУ, ИПА програмата за прекугранична соработка со Албанија.

Една од главните цели на проектот „Регионот Охридско Езеро – Безбедна дестинација за авантуристички туризам“, спроведен во периодот 2017-2019 година, беше токму воспоставувањето на две нови служби во прекуграничниот регион, односно Планинската Спасителна Служба во Охрид и Службата за спасување на вода во Поградец.

Постигнатиот резултат на ова прво државно првенство во Албанија, во конкуренција со приморските тимови од Валона, Скадар, Саранда, Драч и други, е само уште еден доказ дека инвестирањето во системи за спасување е од големо значење за заедниците, кои продолжуваат да работат, да ги одржуваат и да ги унапредуваат постигнатите резултати.

Уште еднаш им благодариме на Албанската Федерација за спасување на вода и општината Поградец, кои активно се вклучија во реализацијата на проектот, но и понатаму продолжуваат да ја развиваат оваа успешна приказна која заеднички ја започнавме во 2017 година.

Навистина се радуваме на постигнатите успеси и им честитаме на спасувачите на вода и на општина Поградец за постигнатиот успех.

Во продолжение погледнете го промотивното видео за првиот спасувачки тим во Поградец од 2019 година.

Промотивно видео за опремата за спасување во зимски услови

Видео презентација на опремата за делување во зимски услови, наменета за Планинската спасителна служба при Црвен крст Охрид.

Оваа најсофистицирана опрема е од огромно значење за успешно делување, како и за зголемување на мобилноста, безбедноста и ефикасноста на спасителните тимови. Набавена е со финансиски средства од Европската Унија, преку ИПА програмата за прекугранична соработка со Албанија, во рамки на проектот „Нови можности за безбеден зимски авантуристички туризам“.

Нова специјализирана опрема за хеликоптерско спасување

По воспоставувањето на соработката со армискиот воздухопловен ВИНГ и реализацијата на интензивните заеднички тренинзи минатата година, ја увидовме потребата од специјализирана опрема за хеликоптерско спасување, која поседува високи перформанси за безбедност, но и поедноставување на ваквите операции.

Станува збор за специјализирани мултифункционални носилки и средства за имобилизација, кои првенствено се наменети за хеликоптерско спасување, но може да се користат и во случаи за спасување од технички комплексен терен, каде тежината и издржливоста на опремата имаат клучно значење за ефикасноста и брзината на операциите.

Опремата е од реномираниот италијански бренд КОНГ, кој претставува лидер во светот на иновативните технологии за усовршување на опрема за спасување и истата ги исполнува највисоките критериуми за безбедност. Набавена е во рамки на проектот „Нови можности за безбеден зимски авантуристички туризам“, финансиран од ЕУ, во рамки на ИПА програмата за прекугранична соработка со Албанија. Благодарение на оваа опрема, како и соработката со хеликоптерските единици од армијата и полицијата, во иднина ќе можеме ефикасно да делуваме во прекуграничниот регион, но и пошироко, во случаи на комплексни операции за спасување каде брзината и квалитетот на укажаната помош се од клучно значење за спасување на човечки животи.

Сетот се состои од мултифункциско носило KONG-LECO 2,наменето за транспорт на повредени во сите услови на технички терен (стрмни патеки, тесни премини, вертикални карпи и сл.). Истото е опремено со систем за подигање со хеликоптер, како и со систем за брзо и лесно фиксирање во хеликоптерот. Ова носило, овозможува лесен транспорт на повредени, од местото на несреќата до место погодно за слетување на хеликоптерот, но и негово прикачување и подигање од хеликоптер со помош на хеликоптерско витло.

За најкомплексните хеликоптерски интервенции, во сетот е вклучен и HELIRESCUE KIT – EVEREST, опремен со заштитна вреќа, која го штити повредениот од надворешни влијанија (студ, ветер, дожд, снег и сл.), систем за лесно прикачување на хеликоптерско витло, како и специјална спинална даска за имобилизација изработена од карбон, што значително ја намалува тежината на ова носило и овозможува непречено ренгенско снимање на повредените.

Во рамки на сетот, вклучен е и вакуум душек за имобилизација, без кој не може да се замисли ниту една операција за спасување на планина, но овој пат станува збор за најсовремен, ултра лесен вакуум душек, кој е најмалку два пати полесен од своите конкуренти и адаптиран за брза и лесна монтажа на носилките LECO и EVEREST.

За лесно и безбедно подигање на повредени со хеликоптерско витло, сетот е опремен со систем за спречување на ротациите кои ги предизвикува потисокот на хеликоптерот. Системот е прилагоден за лесна монтажа на носилките LECO и EVEREST, како и со сигурносни елементи за брзо откачување во случај на несакани ситуации.

Предновогодишна забава за најмладите алпинисти и спасувачи

Пред самиот крај на годината, во тренинг центарот на ПСС имавме неповторлива можност да се дружиме со дечињата од членовите на Алпинистички клуб ПАТАГОНИЈА Охрид и волонтерите од Планинската Спасителна Служба при Црвен крст Охрид.

Дечињата ни го развеселија центарот и уште еднаш ни покажаа дека детската радост и енергија се неисцрпни и дека ние возрасните треба почесто да се дружиме со нив, ако сакаме вистински да ја доживееме радоста и смислата на животот.

За нашите најмали алпинисти и спасувачи, АК ПАТАГОНИЈА Охрид обезбеди новогодишни подароци, а Планинската Спасителна Служба се погрижи навремено да го донесе и Дедо Мраз, кој со својата санка беше заглавен во големите снежни наноси на Галичица, патувајќи кон Охрид, за да ги израдува сите дечиња. Забавата дополнително ја развесели и познатата охридска тетка Анета Кловнета, која заедно со дечињата, го претвори тренинг центарот на ПСС во голема игротека.

Ја користиме оваа прекрасна прилика да Ви ги честитаме претстојните празници, да Ви посакаме многу здравје, радост и безбедни планински авантури во годината која ни претстои.